Leasing finansowy. Jak ustalić podstawę opodatkowania VAT po wcześniejszym zakończeniu umowy?

Skutki przedterminowego zakończenia umowy leasingu finansowego od lat budzą wątpliwości na gruncie podatku VAT. Choć NSA jednoznacznie potwierdził prawo do dokonania korekty faktury dokumentującej leasing finansowy, to dotychczasowe rozstrzygnięcia nie dawały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jakie elementy należy uwzględnić przy ustalaniu skorygowanej podstawy opodatkowania w przypadku szkody całkowitej. W wydanej interpretacji Dyrektor KIS dostarczył wskazówek, jaki wpływ na podstawę opodatkowania ma odszkodowanie otrzymane od ubezpieczyciela.

Jako że leasing finansowy stanowi na gruncie VAT dostawę towarów, to obowiązek podatkowy powstaje już w momencie wydania przedmiotu leasingu, a leasingodawca rozlicza VAT od całej wartości transakcji.

Sytuacja komplikuje się jednak w przypadku wcześniejszego wygaśnięcia lub rozwiązania umowy, np. wskutek szkody całkowitej, kradzieży przedmiotu leasingu albo wypowiedzenia umowy z winy korzystającego. W takich przypadkach pierwotnie ustalone wynagrodzenie ulega zmianie, co może uzasadniać korektę podstawy opodatkowania.

Możliwość dokonania takiej korekty została już wcześniej potwierdzona w orzecznictwie NSA. Znacznie więcej wątpliwości budził natomiast sposób ustalenia kwoty, do której należy obniżyć podstawę opodatkowania.

Jak ustalić skorygowaną podstawę opodatkowania?

Spółka leasingowa wskazała we wniosku o interpretację, że po wcześniejszym zakończeniu umowy podstawę opodatkowania powinny stanowić:

• opłaty leasingowe należne do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy,
• powiększone o zdyskontowaną sumę rat, które byłyby należne do końca umowy leasingu (po jej wypowiedzeniu),
• pomniejszone o kwotę odszkodowania otrzymanego od ubezpieczyciela (w przypadku szkody całkowitej lub kradzieży) albo o wartość odzyskanego przedmiotu leasingu (np. uzyskaną z jego sprzedaży lub ponownego oddania w leasing).

Początkowo Dyrektor KIS uznał takie stanowisko za nieprawidłowe, wskazując, że skoro leasing finansowy jest dostawą towarów opodatkowaną już w chwili wydania przedmiotu leasingu, to późniejsze zdarzenia – takie jak sprzedaż odzyskanego przedmiotu, ponowne oddanie go w leasing, otrzymanie odszkodowania od ubezpieczyciela, nie dotyczą pierwotnej dostawy i nie mogą prowadzić do obniżenia podstawy opodatkowania.

Jako zdarzenia pozostające poza zakresem pierwotnej dostawy towaru organ zaklasyfikował również odszkodowanie od ubezpieczyciela bądź kwotę uzyskaną ze sprzedaży odzyskanego przedmiotu umowy leasingu finansowego.

Pierwotna interpretacja organu – wydana w 2021 r. – została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w interpretacji z czerwca 2025 r. (nr 0113-KDIPT1-2.4012.499.2020.12.JSZ) Dyrektor KIS ponownie uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, niemniej wynikało to z innych elementów niż te, kluczowe dla sprawy. W szczególności, Organ potwierdził, że przy ustalaniu ostatecznej podstawy opodatkowania należy uwzględnić wszystkie okoliczności wpływające na wysokość rzeczywiście należnego leasingodawcy wynagrodzenia, a więc z jednej strony uwzględnić w podstawie opodatkowania sumę zdyskontowanych przyszłych rat, a z drugiej strony obniżyć ją o odszkodowanie otrzymane od ubezpieczyciela bądź wartość odzyskanego przedmiotu leasingu.

Odszkodowanie również pomniejsza podstawę opodatkowania

Najciekawszym elementem interpretacji jest odniesienie się do kwestii odszkodowania otrzymywanego przez finansującego od ubezpieczyciela.

Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych koncentrowało się przede wszystkim na możliwości obniżenia podstawy opodatkowania o wartość odzyskanego od korzystającego przedmiotu leasingu lub skutki wcześniejszego zakończenia umowy leasingu finansowego (pomniejszenie o element odsetkowy, który nie będzie już należny w związku z przedterminowym zakończeniem umowy). Nie dawało natomiast jednoznacznej odpowiedzi, czy przy ustalaniu skorygowanej podstawy opodatkowania w przypadku szkody całkowitej bądź kradzieży należy uwzględniać również odszkodowanie otrzymane przez leasingodawcę od ubezpieczyciela (tj. czy ostatecznie ustalona podstawa opodatkowania winna ten element obejmować, czy też nie).

W analizowanej interpretacji Dyrektor KIS nie w pełni zaakceptował model rozliczenia przedstawiony przez podatnika, ale potwierdził, że otrzymane od ubezpieczyciela odszkodowanie również wpływa na wysokość podstawy opodatkowania po dokonaniu korekty, tj. stosownie pomniejsza tę podstawę.