Współpraca z agentami – uwaga na podatek u źródła

W wydanym 9 października wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odpowiedział na pytanie, czy spółka wypłacająca wynagrodzenia zagranicznym agentom powinna pobierać podatek u źródła? Kluczowe dla skutków podatkowych było to, czy usługi pośrednictwa sprzedaży oraz koordynacji zakupów zostaną uznane za usługi o charakterze podobnym do wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o CIT.

Spółka należąca do globalnej grupy petrochemicznej, która produkowała surowce wykorzystywane m.in. do opakowań dla branży spożywczej, współpracowała z zagranicznymi agentami, aby zwiększyć sprzedaż poza Polską i UE. Agentami były podmioty z krajów takich jak Wielka Brytania, Singapur, Francja, Irlandia czy Szwajcaria.

Zakres działań agentów

Ich zadaniem była pomoc w sprzedaży produktów spółki. W ramach tego wykonywali takie zadania jak:

pośredniczenie i wsparcie w sprzedaży produktów spółki,
koordynacja procesu zamówień produktów spółki,
zapoznawanie klientów i potencjalnych klientów z produktami spółki,
rekomendowanie używania produktów spółki podmiotom powiązanym wobec agentów,
wsparcie w działaniach promocyjnych,
wsparcie spółki w przypadku roszczeń i skarg na jakość produktów,
gromadzenie informacji na temat rynku sprzedaży,
identyfikowanie nowych rynków sprzedaży produktów.

Za ich wykonanie otrzymywali prowizję zależną od wartości lub wolumenu sprzedaży, którą spółce udało się sfinalizować dzięki ich aktywności.

Spór o podatek

Spółka wystąpiła do Dyrektora KIS z wnioskiem o wydanie interpretacji w sprawie dotyczącej podatku CIT. Stała na stanowisku, że czynności wykonywane przez agentów to typowe pośrednictwo handlowe, które nie mieści się w katalogu usług objętych podatkiem u źródła. Podkreślała, że agenci samodzielnie decydują o formie działań i nie wykonują działań doradczych czy reklamowych.

Dyrektor KIS uznał jednak, że czynności agentów mają wiele wspólnych elementów z usługami doradczymi, reklamowymi, badania rynku, zarządzania i kontroli oraz przetwarzania danych. A skoro przepisy dotyczące podatku u źródła obejmują również „świadczenia o podobnym charakterze”, to prowizje agentów powinny być opodatkowane.

Pośrednictwo czy podwykonawstwo?

WSA w Bydgoszczy zgodził się z Organem. Sąd przypomniał, że w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o CIT katalog usług nie jest zamknięty. Ważne jest nie to, jak strony nazywają usługę, ale co rzeczywiście jest jej przedmiotem.

Choć zdaniem spółki czynności wykonywane przez agentów to typowe pośrednictwo handlowe, niepodlegające WHT, to zdaniem fiskusa w rzeczywistości mają one wiele wspólnego z usługami doradczymi, reklamowymi, badania rynku, zarządzania i kontroli oraz przetwarzania danych. A skoro przepisy dotyczące podatku u źródła obejmują również „świadczenia o podobnym charakterze”, to prowizje agentów powinny być opodatkowane.

Według Sądu opisane czynności agentów mają kluczowe cechy poniższych usług:

doradczych – „udzielanie fachowych zaleceń, porad”;
reklamowych – „rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, wartości, miejscach i możliwościach nabycia, chwalenie kogoś, zalecanie czegoś przez prasę, radio, telewizję i inne podobne środki”;
badania rynku – „gromadzenie informacji o zjawiskach i procesach na rynku, ich przyczynach, stanie aktualnym i tendencjach rozwojowych”;
zarządzania i kontroli – „władcze uprawnienie w stosunku do realizowanego projektu lub działalności gospodarczej”, „sprawdzanie, czy coś jest zgodne z obowiązującymi przepisami”, „nadzór nad czymś albo nad kimś, czuwanie nad prawidłowym przebiegiem czegoś”.

Sąd podzielił również stanowisko organu, który wskazał, że zgodnie z definicją słownikową przez pojęcie „pośrednictwo” należy rozumieć „działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron, kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych i doprowadzenie do zawarcia umowy”. Sąd wskazał również, że o pośrednictwie nie może być natomiast mowy, wówczas gdy jedna ze stron umowy zleca drugiej stronie – w istocie na zasadach podwykonawstwa – część czynności faktycznych związanych z realizacją umowy.

Nie tylko pośrednictwo

Z ustaleniami WSA zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślił ponadto, że sama spółka, opisując zakres działań agentów, wskazała na wiele czynności, które wykraczają poza zwykłe usługi pośrednictwa, a są typowe dla usług doradczych, reklamowych czy badania rynku.

Sąd również zaznaczył, że nie liczy się nazwa usługi, lecz jej faktyczny charakter, a ten w sytuacji spółki – według NSA – wyraźnie odpowiada katalogowi usług podobnych do wymienionych w przepisie.

Decyduje rzeczywistych charakter usług

Powyższe rozstrzygnięcie, choć w analizowanej sprawie było negatywne z perspektywy spółki, nie musi jeszcze przesądzać o kształtowaniu się niekorzystnej linii orzeczniczej w kontekście szeroko pojętych usług pośrednictwa.

Warto jednak zwrócić uwagę na to, że wynagrodzenie zagranicznych agentów, którzy poza typowymi usługami pośrednictwa wykonują także szeroki pakiet działań związanych z analizą rynku, promocją, koordynacją i wsparciem sprzedaży, może zostać zakwalifikowane jako podlegające podatkiem u źródła. W istocie bowiem o obowiązkach podatkowych decyduje rzeczywisty charakter usług, a nie ich nazewnictwo. Istotna jest zatem indywidualna analiza każdej umowy, by zminimalizować ryzyko błędnej kwalifikacji usług i narażenia się na problemy z fiskusem.

Autor: Piotr Rejowski