Cesja leasingu finansowego – nowe stanowisko fiskusa i kolejna odsłona sporów

Na rzecz którego z podmiotów: pierwotnego korzystającego czy korzystającego przejmującego prawa i obowiązki z umowy leasingu finansowego w następstwie jej cesji, powinien wystawić fakturę korygującą finansujący, w przypadku zdarzeń mających wpływ na podstawę opodatkowania podatkiem VAT zaistniałych w trakcie trwania umowy? Wydawało się, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem w przypadku cesji umowy leasingu finansowego jest wystawienie korekty na rzecz przejmującego. Takie stanowisko konsekwentnie zajmował Dyrektor KIS w szeregu interpretacji wydawanych w 2023 i 2024. Jednak okazuje się, że…

Skutki cesji umowy leasingu finansowego na gruncie podatku VAT, a przede wszystkim faktury dokumentującej umowę leasingu finansowego (kwalifikowanego zgodnie z ustawą o VAT jako dostawa towarów), były przedmiotem kilku interpretacji indywidualnych wydanych przez Dyrektora KIS w 2023 i 2024 r. Temat ten był szeroko omówiony w artykułach:

Dotychczasowe stanowisko fiskusa

Kluczowa wątpliwość związana ze skutkami cesji umowy leasingu finansowego, którą mają podatnicy, dotyczy tego, kto powinien być odbiorcą korekty faktury na leasing finansowy: pierwotny korzystający (na którego finansujący wystawił fakturę dokumentującą umowę leasingu finansowego) czy już przejmujący, a więc podmiot, na który przeszły prawa i obowiązki z umowy leasingu finansowego na skutek umowy zawartej przez niego z pierwotnym korzystającym.

Zdaniem finansujących przykładami zdarzeń, które skutkują obowiązkiem korekty faktury pierwotnej, są m. in.:

modyfikacja w trakcie trwania umowy leasingu składników wpływających na łączne wynagrodzenie finansującego, tj. stóp procentowych (WIBOR lub inny wskaźnik),
zmiana kursu walut oraz wszelkie zmiany wysokości tzw. części odsetkowej,
zmiana kwoty podatków obciążających finansującego jako właściciela, a które wpływają na jego wynagrodzenie z umowy leasingu.

W wydawanych interpretacjach Dyrektor KIS prezentował stanowisko, zgodnie z którym na skutek dokonania cesji leasingu z pierwotnego korzystającego na przejmującego, treść umowy leasingu i wynikające z niej prawa oraz obowiązki nie ulegają modyfikacji, a zmienia się jedynie jedna ze stron tej umowy. Wobec tego fakturę korygującą należy wystawić na rzecz przejmującego, ponieważ w wyniku dokonanej cesji przedmiotu leasingu wstępuje on (w miejsce pierwotnego korzystającego) w ogół praw i obowiązków tej umowy.

Jednocześnie organ twierdził, że dokonanie cesji umowy leasingu finansowego nie jest podstawą do dokonania przez finansującego korekty faktury dokumentującej dostawę towaru na rzecz korzystającego i wystawienia nowej faktury na rzecz przejmującego. Cesję – utożsamianą z dostawą towaru – powinni natomiast rozliczyć pomiędzy sobą korzystający i przejmujący, choć problematyczne może okazać się dla nich ustalenie wysokości tzw. odstępnego. Takie stanowisko wynika m. in. z interpretacji Dyrektora KIS wydawanych w latach 2023-2024.

Organ uznawał, że pomimo zawarcia pierwotnej umowy leasingu pomiędzy podatnikiem a pierwotnym korzystającym, to w wyniku cesji dokonanej na podstawie zawartej umowy trójstronnej nastąpiła zmiana strony umowy z pierwotnego korzystającego na przejmującego. Stąd po dokonaniu cesji nie istnieje prawnopodatkowa relacja łącząca finansującego z pierwotnym korzystającym, uzasadniająca wystawienie na ten właśnie podmiot faktury korygującej. Z wydawanych w tym okresie interpretacji wynikało, że fakturę korygującą należy wystawić zatem na rzecz przejmującego, ponieważ w wyniku dokonanej cesji przedmiotu leasingu wstąpił on w ogół praw i obowiązków tej umowy, natomiast pierwotny leasingobiorca przestał być stroną umowy, co sprawia, że nie może być adresatem faktury korygującej.

Nawet jeśli podatnicy stosowali się do uzyskanych przez siebie interpretacji, to w obliczu nowego podejścia organów nie mają żadnej pewności co do prawidłowości podejmowanych w przeszłości działań związanych z korektami faktur na leasing finansowy. Zagadnienie wymaga więc zdecydowanej interwencji ze strony Ministra Finansów i Gospodarki, która zaowocuje np. interpretacją ogólną.

Korekta jednak na pierwotnego korzystającego?

Wydawało się, że Dyrektor KIS ugruntował swoje stanowisko, którego konsekwentnie bronił na przestrzeni ostatnich lat. Stąd dużym zaskoczeniem jest interpretacja, która została wydana w grudniu 2025 r.

Okazuje się, że Dyrektor KIS zmienił zdanie w odniesieniu do podmiotu, na rzecz którego należy wystawić fakturę korygującą po zakończeniu umowy leasingu finansowego. Zgodnie z nową interpretacją jej adresatem powinien być jednak pierwotny korzystający. Fiskus argumentował to tym, że w następstwie wydania przedmiotu leasingu finansowego pierwotnemu korzystającemu, to ten podmiot rozporządza prawem do przedmiotu leasingu jak właściciel, pomimo że należności z tytułu tej umowy będzie regulował cyklicznie finansujący w formie opłat (rat leasingowych).

W interpretacji Dyrektor KIS zauważył, że finansujący dokonał dostawy towaru na rzecz pierwotnego korzystającego w momencie wydania tego towaru, a zatem jeżeli wynagrodzenie z tytułu tej dostawy ulega zmianie w wyniku rozliczenia końcowego umowy leasingu, to korekcie powinna podlegać faktura wystawiona na pierwotnego korzystającego. Wynagrodzenie to bowiem dotyczy pierwotnie dokonanej dostawy i pierwotnie wystawionej faktury. Mimo że dochodzi do cesji praw i obowiązków z umowy leasingu, nie ma ona znaczenia dla kształtu obowiązków wynikających z ustawy o VAT. Zdaniem Dyrektora KIS kluczowe w analizowanym przypadku jest to, że dostawa towaru definitywnie miała miejsce w przeszłości i dokonano jej na rzecz pierwotnego korzystającego. W takim przypadku to faktura wystawiona na ten właśnie podmiot powinna podlegać korekcie, jeżeli wynagrodzenie z tytułu tej dostawy ulega zmianie w wyniku rozliczenia końcowego umowy leasingu.

Nowe spory?

W mojej ocenie omawiana powyżej argumentacja rozpoczyna na nowo spór w przedmiocie adresata faktury korygującej wystawianej w przypadku cesji umowy leasingu finansowego. Poprzednie rozwiązanie konsekwentnie wskazywane przez Dyrektora KIS w ostatnich dwóch latach było kontrowersyjne i dyskusyjne, a przede wszystkim nie oddawało ono do końca istoty podatku VAT. Choć można znaleźć argumenty przemawiające za prawidłowością takiego podejścia, to mimo wszystko w mojej ocenie prawidłowe ono nie było.

Dlaczego? Nie można zapominać o tym, że z samej konstrukcji umowy leasingu finansowego wynika, że w momencie jej uruchomienia finansujący jest zobowiązany do wystawienia na rzecz pierwotnego korzystającego faktury na pełną kwotę należności z umowy (zarówno w części kapitałowej, jak i odsetkowej), a także do rozliczenia podatku VAT należnego. Pierwotny korzystający natomiast dokonuje rozliczenia podatku naliczonego, a regulowane przez niego należności okresowe w ramach umowy są wykazywane w kwocie netto. Jednak kierowanie do przejmującego faktury korygującej, która wpływa na wysokość podatku do odliczenia po stronie nabywcy, w mojej ocenie nie jest prawidłowe, ponieważ to nie on rozliczył podatek VAT z faktury pierwotnej. Z tej perspektywy zmiana podejścia interpretacyjnego i wskazanie na konieczność adresowania faktury korygującej w przypadku cesji umowy leasingu finansowego na rzecz pierwotnego korzystającego wydaje się rozwiązaniem optymalnym.

Pozostaje jednak pytanie, co z interpretacjami wydanymi przez Dyrektora KIS w ciągu ostatnich dwóch lat? Część z nich została zaskarżona przez podatników, a rozstrzygnięcia w takich sprawach dokonają sądy administracyjne.

W mojej ocenie zagadnienie wymaga zdecydowanej interwencji ze strony Ministra Finansów i Gospodarki, której efektem będzie np. interpretacja ogólna.

W innym wypadku podatnicy nie będą mieli pewności co do prawidłowości podejmowanych przez siebie w przeszłości działań związanych z korektami faktur na leasing finansowy, nawet jeśli stosowali się do wydanych na ich rzecz interpretacji.

Autor: Łukasz Andruszkiewicz, doradca podatkowy

Dodatkowe materiały: